پرتوفرابنفش (به انگلیسی: Ultraviolet) یا به اختصار UV دامنه موجی است در گستره امواج الکترومغناطیسی با دامنه طول موجی کوتاه تر از نور مرئی، ولی بلند تر از پرتو ایکس. از پرتو فرابنفش برای ضد عفونی آب، موادخوراکی، تجهیزات پزشکی و لوازم صنعتی و غیره می‌توان استفاده نمود.

اشعه ماورای بنفش (فرا بنفش) چیست:

این اشعه محدوده ای از طیف نور خورشید است که پس از طی میلیونها کیلومتر از خورشید به ما می رسد. این قسمت از نور خورشید در محدوده بینایی انسان نیست و نمی توانیم آن را ببینیم به همین خاطر به آن نور تاریک نیز می گویند. این اشعه خود به سه دسته تقسیم می شود: UV-A,UV-B,UV-C . جو زمین شدت ورود اشعه را می گیرد . علاوه بر جو زمین عواملی چون گردوغبار ، آلودگی هوا و ابرها نیز از شدت ورود اشعه می کاهند. به همین خاطر کوهنوردان در ارتفاعات کوها بیشتر در معرض تابش این اشعه هستند . به طور کلی با هر 1000 متر افزایش ارتفاع شدت این اشعه 10 تا 12 در صد بیشتر می شود.طول موج این سه نوع اشعه به این شکل است : حدود 200 تا 290 نانومتر برای UV-C و 290 تا 320 نانومتر برای UV-B و 320 تا 400 برای UV-A. هر نانو یک بیلیونیوم متر است و هر چه طول موج کوتاهتر باشد یا به عبارتی عدد کوچکتر باشد ، قدرت اشعه بیشتر است. طیف نور قابل رویت برای ما انسانهای از 400 تا 700 نانومتر است. با این حساب UV-C از همه قویتر و سپس UV-B و آخر هم UV-A است. مثلا اگر برای مدتی در مقابل UV-C قرار بگیرید پوست شما از بین میرود. خوشبختانه لایه ازن زمین ، شدت نورها وارد شده به جو با طول موج 200 تا 340 نانومتر را کاهش میدهد. در واقع مقدار UV-A وارد شده به زمین از دو نوع دیگر بیش از سایرین بوده ، مقدار UV-B وارد شده هم کمتر و بسته به عوامل مختلف داشته و UV-C هم اصلا به زمین نمی رسد و توسط لایه ازن جذب می شود. برخی ها می گویند که در هوای ابری هم تمام UV-B به زمین می رسد و از ابر عبور می کند که البته چنین نیست. اگر هوا ابری ولی روشن است به نحوی که برای چشمان شما آزار دهنده است حدود 50 درصد UV-B به زمین می رسد. اگر هوا به قدری ابری است که شما نمی توانید جای خورشید را در آسمان متوجه شوید کمتر از 20 درصد UV-B به شما می رسد اما اگر هوا بسیار ابری ومتراکم با ابرهای سیاه است است به نحوی که شما میگویید هوا تاریک شده یا اگر هوا ابری همراه با بارندگی است آنگاه مقدار اشعه UV-B بسیار ناچیز و قابل چشم پوشی است.

در گذشته مسئله UV-B به لطف لایه ازن فوق العاده خیلی جدی نبود اما با نازک شدن لایه ازن در سالهای اخیر افرادی که به سرطان های پوستی دچار می شوند به شدت در حال افزایش است . البته شدت UV-B از لایه ازن که به تجمع مولوکولهای ازن در جو زمین بستگی دارد در ساعتهای مختلف روز ، فصل ها ، موقعیت مکانی و ارتفاع متفاوت است. مثلا در فصل تابستان نیمکره جنوبی ، چون این قسمت بیشتر به خورشید نزدیک است اشعه UV-B بیشتری دریافت می کند و نیوزلند و استرالیا 10 درصد بیشتر از انگلستان UV-B دریافت می کنند. همچنین عموما شدت ورود اشعه ماورا بنفش بین 10 صبح تا 4 عصر بیشتر از اوقات دیگر است.

پرتو فرابنفش بگونه‌ای کاملاً اتفاقی با مشاهده تغییر رنگ و تیرگی املاح نقره در مقابل نور مستقم آفتاب کشف گردید. در سال ۱۸۰۱دانشمند آلمانی، یوهان ویلهلم رییتر بر اثر مشاهداتش توجه نمود که تابش‌های فرابنفش، که نامرئی هستند، عامل اساسی در تیرگی صفحات کاغذ آغشته به کلرید نقره می‌باشند. او در آن زمان این پدیده را «پرتوهای شیمیایی» نامید.

توزیع تابش

در بحث از تأثیر این پرتو غیر مرئی بر سلامت انسان و محیط زیست، می توان آن را به چند روش تقسیم کرد:

نام

علامت اختصاری

طول موج بهنانومتر

مقدار انرژی بهفوتون

توضیح

پرتو فرابنفش A

UVA

400 – 315 nm

3.10 – 3.94 eV

موج بلند یا نور سیاه که توسط لایه ازون جذب نمی شود

پرتو فرابنفش B

UVB

315 – 280 nm

3.94 – 4.43 eV

موج متوسط که بیشتر آن توسط لایه ازون جذب می شود

پرتو فرابنفش C

UVC

280 – 100 nm

4.43 – 12.4 eV

موج کوتاه که کاملا توسط لایه ازون و جو زمین جذب می شود

 

نام

علامت اختصاری

طول موج به نانومتر

مقدار انرژی به فوتون

توضیح

پرتو فرابنفش نزدیک

NUV

400 – 300 nm

3.10 – 4.13 eV

ظاهرا کم خطر

پرتو فرابنفش میانه

MUV

300 – 200 nm

4.13 – 6.20 eV

خطرناک

پرتو فرابنفش دور

FUV

200 – 122 nm

6.20 – 10.16 eV

بسیار خطرناک

 

نام

علامت اختصاری

طول موج بهنانومتر

مقدار انرژی بهفوتون

توضیح

پرتو فرابنفش خلاء یا Vacuum

VUV

200 – 10 nm

6.20 – 124 eV

عمدتا از طریق اکسیژن جو جذب شده ولی نیتروژن آن را منتقل می کند

پرتو فرابنفش تند یا Extreme

EUV

121 – 10 nm

10.25 – 124 eV

کاملا توسط جو زمین جذب می شود


  • برخی دامنه‌ها از تابش‌های فرا بنفش، اصطلاحاً به «نور سیاه» یا Black Light معروفند، به همان دلیل که مرئی نیستند ولی بدون باقی گذاردن هیچگونه اثر حرارتی یا سوختگی،( از آن نوعی که آفتاب سوختگی معمولی باعث آن است، مانند سرخ شدن یا تاول پوست و پوسته پوسته شدن آن)، قادرند تا اعماق زیادی در بافت‌ها نفوذ کرده و از پیری زودرس پوست، تخریب ساختار DNA سلول‌ها و احتمالاً در حالات پیشرفته، تا سرطانی کردن آنان پیش بروند.ذیل این مقاله شرح داده خواهد شد که عامل چنین تخریبی می‌تواند بیشتر ازناحیه دامنه‌های ضعیف تابش فرابنفش باشد تا بخش‌های قوی تر و با نفوذ بالا.
  • برخی از جانداران از جمله پرندگان، خزندگان، حشرات، از جمله زنبورها قادر به دیدن امواج مرئی نزدیک به تابش UV هستند.
  • بسیاری از گیاهان، میوه‌ها، گل‌ها و بذرها قدرت مقاومت فوق العاده‌ای نسبت به قدرت انسان در مقابل این تابش نشان می‌دهند.
  • عقرب‌ها زیر پرتو UV به رنگهای سبز یا زرد می‌درخشند.
  • معدودی از پرندگان نقوشی بر پر دارند که تنها تحت تابش UV قابل مشاهده خواهند بود.

کاربردهای تابش فرابنفش 
UV به عنوان یک علامت ضد تقلب، بر روی اسنادی حساس چون کارت‌های اعتباری، گذرنامه و گواهینامه رانندگی و غیره بکار گرفته شود.امروزه گذرنامه‌ها و اسکناس‌های اغلب کشورها، آغشته به مرکب‌های حساس به UV می‌باشند. ستاره‌شناسی، کنترل حشرات، فیزیوتراپی از دیگر موارد کاربرد اشعه فرابنفش است. 
در حدود 95% از اشعه ماوراء بنفش نور خورشید که به سطح زمین می‌رسد از نوع UVA می‌باشد و تقریباً تمامی UVC و قسمت اعظم UVB قبل از رسیدن به سطح زمین توسط لایه ازن در اتمسفر جذب می‌گردد. در سال‌های اخیر ایجاد آلودگی‌های صنعتی و تولید گازهای گل‌خانه‌ای سبب کاهش ضخامت لایه ازن گردیده‌اند، درنتیجه میزان بیشتری از UVB و UVC از جو زمین عبور نموده و به سطح زمین می‌رسند. با افزایش مقدار طول موج اشعه UV میزان نفوذ آن در زیر پوست افزایش می‌یابد. UVC چنانچه به سطح زمین برسد تنها در لایه شاخی اپیدرم نفوذ می‌نماید. در حالیکه UVB که طول موج بیشتری دارد تا قسمت فوقانی درم پیشرفت کرده و  نیز که دارای بالاترین مقدار طول موج می‌باشد تا اعماق درم نفوذ می‌یابد. 

UVA متر،نورسنج وسولارمتر مدل98208 ساخت کمپانی MICتایوان

- رنج اندازه گیری:

* توان خورشیدی :40,400,4000 w/cm²

* یو وی لایت متر  40,400,1000µw/cm2,20mw/cm2

*نور سنجی:40,400,4000,40000,400000Lux

-دقت قرائت:

* انرژی خورشیدی: 0.01,0.1,1 w/cm2

* یو وی لایت مترA: 0.01,0.1,1 µw/cm2,0.01mw/cm2

*نور سنجی:0.01,0.1,1,10,100Lux

-دقت دستگاه برای: انرژی خورشیدی: +/-5%، نور و UVA: +/-3%

-قابلیت ثبت اطلاعات تا 45000 مورد

-دارای نرم افزار و کابل اتصال به کامپیتر USB

-طول موج : انرژی خورشیدی: 40 ~1100nm، نور و

UVA: 320 ~390nm

-زمان نمونه برداری: حدود 0.4 ثانیه

- دارای عملکرد ماکزیمم ، مینیمم،میانگین و ثابت نگه داشتن دیتا

لطفا"جهت کسب اطلاعات بیشتر به سایت ذیل مراجعه نمائید:

WWW.SAENCO.COM

 

تلفن تماس:021-88853768

همراه: 09101569382

آدرس: تهران-بلوار کریم خان زند- خیابان حافظ-جنب پل اول – پلاک 408 طبقه اول



برچسب‌ها: کلوین متردرخشندگی سنجUVمترسولارمترلوکس متر